Të gjithë kriminelët janë qytetarë, por të gjithë qytetarët nuk janë kriminelë. Qytetarët mund të jenë vetëm njerëz të zakonshëm, të cilët mendojnë se si të lidhin ditën me ditë, por praktikat ballkanike kanë treguar se njerëzit mund të jenë në të njëjtën kohë zyrtarë të lartë të shtetit edhe kriminelë. Por, kjo mbase është temë tjetër.

Parimisht, kriminelët nuk mund të lidhen me një identitet etnik, kulturor apo ideologjik. Ai që bën përgjithësime të tilla, gjithsesi bie në terren të rrëshqitshëm dhe lehtë mund të identifikohet si racist, nacist apo diçka ngjashëm. Kur këtë e bën politika, kjo merr forma të rrezikshme. Kur këtë e bën qeveria, atëherë ajo e kriminalizon edhe shtetin dhe legjitimon rebelimin.

Sharje të tilla, si fashist, komunist, apo terrorist mund të përdoren edhe pakujdesshëm, siç u verpua këto ditë ndër ne nga një diplomat i jashtëm. Dorën në zemër, nën këta qeveritarë, të cilët nuk kanë arritur të fitojnë besimin dhe respektin e qytetarëve të vet, për mirë apo për keq, vetëm deklaratat e diplomatëve të jashtëm çojnë peshë. Kur gjelat tanë grindavecë të politikës shahen mes vete, ne lëshojmë BBC ose VOA për të kuptuar çfarë po ndodh, sepse kjo vështirë të merret vesh nga mediat tona, të cilat varen krejtësisht nga reklamat e institucioneve publike.

Por, të kthehemi te krimi dhe qytetarët. Madje, edhe kur një ideologji apo një politikë është shpallur e jashtëligjshme, përqafimi i saj vetvetiu nuk përbën krim, dhe përkrahësit nuk i bën kriminelë, sepse nuk ka kushtetutë në botë e cila nuk e garanton lirinë e mendimit dhe shprehjes së pikëpamjeve. Madje edhe ato më autoritaret.

Kur shteti ndahet, siç ndodhi me ish- YU, shumë çështje mbesin të pazgjidhura ligjërisht. Një shtet demokratik gjithsesi synon që problemet e trashëguara t’i zgjidhë në bashkëpunim me komunitetin. Kështu e fiton besimin e tyre. Në botën e sotme besimi i qytetarëve përfaqëson legjitimitet.

Duke iu referuar medias, me një rast, ish-senatori amerikan Xhozef Bajden gjatë të njëjtës seancë dëgjimore për Kosovën në Senatin Amerikan në 4 mars 2008 është shprehur se: “Në botën e sotme moderne, sovraniteti nuk është më një e drejtë e trashëguar, por është një besim i shenjtë që krijohet midis qeverisë dhe popullit të saj”

Senatori i atëhershëm dhe nënpresidenti aktual i SHBA, njeriu i cili kryeministrin tonë si me shaka e pati krahasuar me themeluesin e SHBA-ve, e pati arsyetuar thënien e tij me faktin se Millosheviçi e dhunoi këtë besim kur u përpoq të pastronte etnikisht Kosovën. Dhe çdo qeveri serbe që ka ardhur më pas në pushtet, nuk ka bërë pothuajse asgjë për ta rikrijuar këtë besim. Beogradi ka dashur gjithmonë të mbahej tek Kosova dhe jo tek kosovarët që kanë banuar atje- pati thënë, Bajden.

Kush do të bisedojë me “kriminelët” ?!

Beogradi vazhdon ende të mbahet te Kosova, ndërkaq serbët kosovarë, të cilët qeveria jonë nuk arriti t’i bindë për qëllimet e saj të mira, mbahen për Beogradin.

“ Ne jetojmë sot në një botë ku historia ka rëndësi po aq sa kanë rëndësi edhe të drejtat e njeriut. Kosova nuk mund të mbetet një suvenir territorial i lavdisë së dikurshme perandorake të Serbisë “ – pati thënë Baiden në fjalimin e tij që e cituam më lart. Po veriu i Kosovës, peng i kujt është?

Në emër të veriut të Kosovës, qeveria serbe mban peng një popull të tërë, dhe një vend të tërë, ndërkohë që Qeveria e Kosovës mban peng demokracinë dhe të ardhmen e vendit. Mungesa e vullnetit për të gjetur zgjidhje evropiane po i mban të dy vendet në bisedime shterpe dhe të imponuara nga jashtë. Qytetarët serbë të veriut në fakt nuk i pyet askush. Nga Kosova nuk patën ndonjë ofertë serioze e nga Serbia shihen si monedhë për kusuritje.

E ardhmja evropiane e Serbisë dhe e Kosovës varet drejtpërdrejt nga rregullimi i marrëdhënieve mes dy vendeve. Për Serbinë kjo është thënë nga gjithë vizitorët e rëndësishëm nga Europa, ndërkohë që Kosovës kjo po i bëhet me dije nëpër rrugë të tërthorta. Dikur diplomati i ndjerë Hollbruk i pati zbathur këpucët dhe qe ulur në bisedime me “terroristët” dhe “kriminelët” e uniformuar të UÇK-së dhe i solli ata në tavolinën e bisedimeve në Rambuje.

Kush do të bisedojë me “kriminelët” në veri?

Serbia zyrtare më nuk përfaqëson asgjë në Kosovë e as në veri, aq më tepër që kjo revoltë serbe nëpër barrikada rrezikon edhe qeverinë dhe institucionet legjitime në Serbi. Kjo ndodh kur brenda një shteti fillojnë të funksionojnë dy ushtri, të cilat nuk e kanë një komandë të përbashkët. Kjo ushtri paralele, me filozofi të aradheve të dikurshme çetnike, sipas qarqeve diplomatike, tashmë e ka zgjeruar shtrirjen dhe ndikimin edhe brenda Serbisë, dhe tashmë ka marrë nën kontroll një kazermë të ushtrisë serbe dhe një qendër tjetër stërvitore të rëndësishme. Kjo ushtri, gjithnjë sipas këtyre burimeve, kontrollohet nga opozita nacionaliste serbe e jo nga Ministria Serbe e Mbrojtjes.

Loja me zjarrin nëpër Ballkan dhe pafuqia për t’u ballafaquar me konfliktin e thellë civilizues brenda vetë qenies serbe, brenda vetë Serbisë pro at contra civilizimit perëndimor, dhe mosgatishmëria për kompromise historike, është duke e rrezikuar vetë ekzistimin e shtetit serb në kufijtë e tanishëm, brenda të cilëve më se gjysma e qytetarëve nuk ndjehen të lirë dhe të rehatuar.